ETO (Electro-Technical Officer) STCW yeterlik sınavına hazırlık için ana konu başlıkları ve örnek sorular.
Kapsanan konular:
• Gemi elektrik dağıtımı: ana switchboard, jeneratör paralelleme, preferential trip, shore connection
• Yüksek gerilim (HV): izolasyon, switching, permit-to-work, güvenlik mesafeleri
• Elektrik makineleri: senkron jeneratör, asenkron motor, transformatör, AVR
• Otomasyon & kontrol: PLC, sensörler, PID, alarm & monitoring
• Güç elektroniği: frekans konvertör (VFD), doğrultucu, thyristor
• Seyir/haberleşme: GMDSS, radar, ECDIS, gyro
• Batarya/UPS, acil durum jeneratörü, emergency switchboard
Örnek sorular:
1) Preferential trip ne işe yarar, tüketicileri hangi sırayla atar?
2) İki jeneratörü paralele almadan önceki 3 koşul? (aynı frekans, gerilim, faz sırası + senkronizasyon)
3) HV switching öncesi permit-to-work'te zorunlu adımlar nelerdir?
Çalışma önerisi: STCW A-III/6 yeterlik tablosundaki competence'ları tek tek işaretleyerek ilerleyin.
Ana switchboard (MSB) tek hat şeması, gemi elektrik dağıtımının temel haritasıdır. Tipik düzenin okunuşu:
• Jeneratörler (G1, G2, G3) → her biri kendi devre kesicisi (ACB) ile ana baraya (busbar) bağlanır.
• Bus-tie breaker: barayı iki yarıya böler; blackout'ta seçici besleme sağlar.
• Senkronizasyon paneli: jeneratörleri paralele alırken frekans/gerilim/faz eşitler.
• Feeder'lar: 440V ana tüketiciler (pompa, kompresör, vinç) ve 440/230V trafo üzerinden aydınlatma/priz.
• Shore connection girişi ve emergency switchboard'a bus-tie.
• Preferential trip: aşırı yükte önce kritik olmayanları atar.
Semboller: daire = jeneratör/motor, dikdörtgen = kesici, çift çizgi = bara, üçgen = trafo.
Not: Gerçek gemi için makine kontrol odasındaki onaylı diyagrama ve devre defterine bakın.
Multimetre ile saha arızasını dakikalar içinde daraltma:
• Süreklilik (continuity): Devre ENERJİSİZ iken; sigorta, kablo kopukluğu, kontak, bobin. Bip = sağlam.
• Gerilim (V): Beslemede beklenen değer (440/230/24V) var mı? Faz-faz ve faz-toprak ölç.
• Direnç (Ω): Motor sargısı (fazlar arası eşit olmalı), ısıtıcı, sensör (PT100 ~100–140 Ω).
• İzolasyon (megger): Sargı-toprak; düşükse nem/kaçak.
• Akım (pens): Motor akımı etikete (FLA) göre yüksek mi? Dengesiz faz = arıza.
Mantık sırası: (1) Beslemede gerilim var mı? (2) Koruma atmış mı? (3) Yükte süreklilik/izolasyon? (4) Kontrol devresi (röle/kontaktör) çekiyor mu?
Güvenlik: HV'de asla; aletin CAT sınıfını ve prob durumunu kontrol et, lockout/tagout uygula.